Κοινοποίηση άρθρου
Άκουσα τον Άγγελο Συρίγο να εξηγεί γιατί θεωρεί ότι ο σημερινός στόλος δεν μπορεί να υποστηρίξει αποτελεσματικά μια συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ ανάμεσα στην Ελλάδα και την Κύπρο. Το άκουσα ξανά. Ένας βουλευτής της κυβερνητικής παράταξης περιγράφει δημόσια μια αδυναμία σε μια περιοχή όπου η Τουρκία αμφισβητεί ελληνικά και κυπριακά δικαιώματα. Και η συζήτηση μπορεί να συνεχίζεται σαν να ακούσαμε μια συνηθισμένη παρατήρηση για τον καιρό;
Με ενοχλεί κυρίως το συμπέρασμα στο οποίο οδηγεί αυτή η λογική. Αν δεν μπορούμε σήμερα να στηρίξουμε έναν εθνικό στόχο, θέλω να ακούσω πώς θα αποκτήσουμε τη δυνατότητα. Ποιος έχει την ευθύνη, τι λείπει και τι σχεδιάζεται. Η απόσταση μέχρι την Κύπρο είναι γνωστή. Δεν την ανακαλύψαμε τώρα που συζητάμε για το καλώδιο.
Θέλω τη διασύνδεση, αλλά έχω ερωτήματα για τον σχεδιασμό
Είμαι υπέρ της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου. Θα ήθελα να έχει προχωρήσει εδώ και χρόνια. Η σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα είναι σοβαρή υπόθεση και αξίζει να εξετάζεται με βάση τις ανάγκες της, την ασφάλεια και το πραγματικό όφελος του έργου.
Ακριβώς επειδή θεωρώ το έργο σημαντικό, δεν δέχομαι ότι πρέπει να συμφωνώ με κάθε επιλογή που γίνεται στο όνομά του. Η συμμετοχή τρίτων χωρών, οι εταιρείες που αναλαμβάνουν τις εργασίες και ο διπλωματικός χειρισμός δημιουργούν ερωτήματα που δεν εξαφανίζονται επειδή κάποιος επικαλείται τη σημασία της διασύνδεσης.
Χρειάζεται εδώ να ξεκαθαριστεί ο ίδιος ο σχεδιασμός: το Great Sea Interconnector περιλαμβάνει τη σύνδεση Κρήτης και Κύπρου ως πρώτο σκέλος και τη σύνδεση με το Ισραήλ σε επόμενη φάση. Το Ισραήλ συνεπώς δεν εμφανίστηκε ξαφνικά σε ένα έργο που περιγραφόταν αποκλειστικά ως διμερές. Αυτή είναι η περιγραφή του ΑΔΜΗΕ για το Great Sea Interconnector.
Η δική μου ένσταση για την ισραηλινή εμπλοκή παραμένει πολιτική. Θέλω να εξηγηθεί τι εξυπηρετεί αυτή η επιλογή για την Ελλάδα και την Κύπρο, ποιες δεσμεύσεις δημιουργεί και πώς επηρεάζει ένα ήδη δύσκολο περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο. Μια ενεργειακή συνεργασία χρειάζεται αξιολόγηση των συνεπειών της, ιδιαίτερα όταν συνδέεται με ευρύτερους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς.
Έχω ήδη αναπτύξει τον προβληματισμό μου για τον τρόπο και τον χρόνο της διασύνδεσης. Η υποστήριξή μου στο έργο δεν είναι έγκριση για οποιονδήποτε χειρισμό το συνοδεύει.
Τι είπε ο Άγγελος Συρίγος για τον στόλο
Ο Άγγελος Συρίγος είναι βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και πρώην υφυπουργός Παιδείας. Η διάκριση έχει σημασία: πρόκειται για δημόσια πολιτική τοποθέτηση, όχι για ανακοίνωση του υπουργείου Άμυνας σχετικά με την επιχειρησιακή κατάσταση του Πολεμικού Ναυτικού. Η προηγούμενη κυβερνητική ιδιότητά του καταγράφεται στο βιογραφικό του.
Το επιχείρημά του αφορά μια συμφωνία οριοθέτησης με την Κύπρο και τη δυνατότητα εφαρμογής της σε μεγάλη απόσταση από τις ελληνικές ακτές. Στο απόσπασμα εκτιμά ότι, με τον υπάρχοντα στόλο, η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να απομακρύνει τουρκικά πλοία εάν πήγαιναν στη συγκεκριμένη περιοχή για άσκηση ή έρευνες. Καταλήγει:
«Δεν έχει νόημα λοιπόν να υπογράψεις μία συμφωνία την οποίαν δεν θα μπορείς να εφαρμόσεις και ο άλλος θα σου την κάνει κόσκινο».
Αυτή η φράση είναι το σημείο της διαφωνίας μου. Η ανάγκη να μπορείς να υποστηρίξεις όσα συμφωνείς είναι προφανής. Αλλά όταν παρουσιάζεται μια τόσο σοβαρή αδυναμία, η εξήγηση οφείλει να συνεχίζεται. Ποια προετοιμασία έχει γίνει; Ποια υποδομή χρειάζεται; Υπάρχει στόχος να αλλάξει η κατάσταση ή θα επικαλούμαστε την ίδια δυσκολία κάθε φορά που ανοίγει η συζήτηση;
Ακούω σε αυτή τη συλλογιστική μια επιστροφή στη λογική ότι η Κύπρος βρίσκεται πολύ μακριά για να αναλάβουμε το κόστος της στήριξής της. Αυτή είναι η δική μου πολιτική ανάγνωση της δήλωσης. Δεν αποδίδω στον Άγγελο Συρίγο μια φράση που δεν είπε.
Και υπάρχει το μήνυμα προς την άλλη πλευρά. Όταν ένας βουλευτής της κυβέρνησης περιγράφει δημόσια μέχρι πού εκτιμά ότι φτάνει η δυνατότητα αντίδρασής μας, η τοποθέτηση ακούγεται και στην Τουρκία. Το «εγώ θεωρώ» δείχνει ότι εκφράζει εκτίμηση. Δεν αναιρεί το πολιτικό βάρος της ιδιότητάς του ούτε την ανάγκη να απαντήσει η κυβέρνηση αν συμφωνεί.
Η γαλλική ενημέρωση και η σύγχυση γύρω από τις NAVTEX
Στο ζήτημα των ερευνών για το καλώδιο, η ενημέρωση της Τουρκίας από τη γαλλική πλευρά χρειάζεται σαφή εξήγηση. Με ενδιαφέρει ποιο ήταν το περιεχόμενο της επικοινωνίας και τι συμφωνήθηκε. Εάν μια κίνηση μπορεί να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως αναγνώριση δικών της αξιώσεων, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει πώς έχει διασφαλίσει τη θέση της.
Δεν έχουμε όμως το πλήρες διπλωματικό έγγραφο ώστε να παρουσιάσουμε ως αποδεδειγμένο ότι ζητήθηκε τουρκική άδεια. Στις 10 Νοεμβρίου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η γαλλική ενημέρωση δεν δημιουργεί νομικό προηγούμενο και δεν αποτελεί αίτημα αδειοδότησης. Το ΠΑΣΟΚ ζήτησε διευκρινίσεις για το αν η επικοινωνία έγινε στο όνομα της Ελλάδας και αν είχε εγκριθεί το περιεχόμενό της. Αυτές είναι οι θέσεις που καταγράφονται στο σχετικό ρεπορτάζ του CNN Greece.
Χρειάζεται επίσης προσοχή με τη NAVTEX. Είναι σύστημα μετάδοσης πληροφοριών ναυτικής ασφάλειας. Οι περιοχές ευθύνης για τη μετάδοση ναυτιλιακών προειδοποιήσεων δεν καθορίζουν τα σύνορα των κρατών, όπως διευκρινίζεται στο εγχειρίδιο NAVTEX του IMO. Επομένως, από την έκδοση μιας αναγγελίας δεν προκύπτει αυτομάτως ότι η θάλασσα «ανήκει» στο κράτος που την εξέδωσε.
Αυτό δεν λύνει την πολιτική διαφωνία. Απλώς μας υποχρεώνει να τη συζητήσουμε πάνω σε όσα έχουν συμβεί. Μια ενημέρωση, μια άδεια και μια αναγνώριση θαλάσσιων δικαιωμάτων έχουν διαφορετικό περιεχόμενο. Η κυβέρνηση χρειάζεται να εξηγήσει τον χειρισμό της αρκετά καθαρά ώστε να μπορεί να ελεγχθεί. Η γενική διαβεβαίωση ότι όλα έγιναν σωστά δεν απαντά από μόνη της στα ερωτήματα.
Τι δυνατότητες αποκτούμε με τους εξοπλισμούς;
Εδώ επιστρέφω στον στόλο. Αγοράζουμε οπλικά συστήματα, συζητάμε για νέες φρεγάτες και ακούμε διαρκώς για ενίσχυση της αποτροπής. Ο πολίτης δικαιούται να ρωτά ποιες συγκεκριμένες ανάγκες καλύπτονται. Αν η απόσταση μέχρι την περιοχή ανάμεσα στα ελληνικά νησιά και την Κύπρο παραμένει καθοριστικό εμπόδιο, τι προβλέπεται για την αντιμετώπισή του;
Στην εκπομπή θέτω το ζήτημα των υποδομών στην Κρήτη και στη Ρόδο. Η παρουσία σε μια θαλάσσια περιοχή προϋποθέτει υποστήριξη. Πρέπει να μπορείς να διατηρείς εκεί τις δυνάμεις που χρειάζεσαι, με ανθρώπους, μέσα και προετοιμασία. Μια αγορά δεν απαντά από μόνη της σε όλα αυτά. Γι’ αυτό η συζήτηση για τους εξοπλισμούς χρειάζεται να συνδέεται με την αποστολή που καλούνται να υπηρετήσουν.
Το ίδιο ισχύει για την επίκληση της ελληνικής ναυτιλίας. Ο εμπορικός στόλος, τα εξειδικευμένα ερευνητικά πλοία και το Πολεμικό Ναυτικό επιτελούν διαφορετικές λειτουργίες. Το μέγεθος της ελληνόκτητης ναυτιλίας δεν αρκεί για να αποδειχθεί ότι κάθε τεχνική εργασία μπορεί να ανατεθεί σε ελληνικό πλοίο ή ότι υπάρχει αντίστοιχη στρατιωτική δυνατότητα. Η επιλογή ενός ξένου αναδόχου μπορεί να ελεγχθεί ως προς τους όρους και τη σκοπιμότητά της, χωρίς αυτή τη σύγχυση.
Υποστηρίζω επίσης την προώθηση της οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου. Αλλά χρειάζεται ακρίβεια για το τι μπορεί να πετύχει. Η ΑΟΖ παρέχει συγκεκριμένα κυριαρχικά δικαιώματα, μεταξύ άλλων για την αξιοποίηση φυσικών πόρων. Δεν ταυτίζεται με τα χωρικά ύδατα. Στο καθεστώς της προβλέπονται και ελευθερίες άλλων κρατών, όπως η ναυσιπλοΐα και η τοποθέτηση υποθαλάσσιων καλωδίων, υπό τους όρους της Σύμβασης. Οι διακρίσεις αυτές προκύπτουν από τα άρθρα 56 και 58 του Δικαίου της Θάλασσας.
Άρα μια οριοθέτηση δεν καταργεί αυτομάτως τους ξένους αναδόχους ή τις διεθνείς συνεργασίες ενός έργου. Μπορεί όμως να αποτελεί σαφή πολιτικό στόχο, τον οποίο οι κυβερνήσεις οφείλουν να εξηγούν πώς σκοπεύουν να στηρίξουν. Αυτό είναι που ζητάω να ακούσω, αντί η κουβέντα να τελειώνει στο ότι σήμερα δεν μπορούμε.
Θέλω δημόσιες απαντήσεις και από την αντιπολίτευση
Τα ερωτήματα απευθύνονται και στους πολιτικούς αρχηγούς που επικαλούνται τον πατριωτισμό. Συμφωνούν με την εκτίμηση του Άγγελου Συρίγου; Αν διαφωνούν, ποια είναι η δική τους πρόταση για τη σχέση Ελλάδας και Κύπρου, την οριοθέτηση και την προστασία των έργων στην περιοχή; Περιμένω να πάρουν θέση με το όνομά τους.
Δεν μου αρκεί να χρησιμοποιείται η Κύπρος σε επετειακές ομιλίες και, όταν φτάνουμε σε μια δύσκολη απόφαση, να παρουσιάζεται η απόσταση σαν τελεσίδικη απάντηση. Η στήριξη έχει απαιτήσεις. Θέλει χρόνο, προετοιμασία και πολιτική ευθύνη. Αν αυτά λείπουν, κάποιος πρέπει να εξηγήσει γιατί.
Ξέρω ότι ο κόσμος πιέζεται από λογαριασμούς και καθημερινές υποχρεώσεις. Αυτές όμως οι αποφάσεις λαμβάνονται στο όνομά μας και με δικούς μας πόρους. Θέλω να τις βάζουμε στην πολιτική μας κρίση και στην ψήφο μας. Η δήλωση έγινε δημόσια. Δημόσια πρέπει να δοθούν και οι απαντήσεις.