TERRY.GR
EleftherosΕπεισόδιο 156 · 1:17:52

Νίκος Σπιτάλας: Διαζύγιο, συνεπιμέλεια και ο ρόλος του πατέρα | Eleftheros #156

Δείτε το επεισόδιο

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΥ

Κοινοποίηση

Διαζύγιο, συνεπιμέλεια και καθημερινή γονική φροντίδα με τον Νίκο Σπιτάλα. Η σχέση με τα παιδιά, η εκπαίδευση των γονέων και η διαφωνία για τη Μαρία Καρυστιανού.

Κοινοποίηση άρθρου

FacebookWhatsAppEmailXViber

Μετά τον χωρισμό, ποιος συμμετέχει πραγματικά στην καθημερινότητα του παιδιού; Ποιος το φροντίζει, ποιος ξέρει τι συμβαίνει στο σχολείο του και πόσο χώρο αφήνουν οι δύο γονείς ο ένας στον άλλον; Η συζήτηση για τη συνεπιμέλεια συχνά μένει στις δικαστικές αποφάσεις και στις ώρες επικοινωνίας. Η σχέση, όμως, χτίζεται μέσα σε αυτές τις ώρες, από όσα κάνουν οι άνθρωποι όταν βρίσκονται μαζί.

Στο Eleftheros 156, ο Νίκος Σπιτάλας, πρόεδρος του Συλλόγου για την Ανδρική και Πατρική Αξιοπρέπεια, γνωστού ως ΣΥΓΑΠΑ, συζητά με τον Terry Hatziieremias για τη θέση του πατέρα, την προετοιμασία για τη γονεϊκότητα και τις συγκρούσεις που ακολουθούν ένα διαζύγιο. Με αφετηρία τη δική του εμπειρία, υποστηρίζει μεγαλύτερη συμμετοχή των πατέρων στη φροντίδα και ασκεί έντονη κριτική στον τρόπο διαχείρισης των οικογενειακών διαφορών. Η κουβέντα φτάνει στις οθόνες, στις οικονομικές δυσκολίες και στη διαφωνία τους για τη Μαρία Καρυστιανού.

Προετοιμασία για τη γονεϊκότητα και βοήθεια πριν από τη σύγκρουση

Η πρόταση για εκπαίδευση των γονέων ξεκινά από ένα κενό που περιγράφει ο Νίκος Σπιτάλας: οι άνθρωποι καλούνται να δημιουργήσουν οικογένεια χωρίς να έχουν μάθει απαραίτητα πώς διαχειρίζονται μια σοβαρή διαφωνία, πώς αναγνωρίζουν τις δικές τους αντιδράσεις ή τι απαιτεί η ανατροφή ενός παιδιού. Η επιθυμία να αποκτήσει κάποιος παιδιά δεν λύνει από μόνη της αυτά τα ζητήματα.

Στη δική του προσέγγιση, η αυτογνωσία και ο σεβασμός στη σχέση πρέπει να καλλιεργούνται νωρίς, μέσα στην οικογένεια και στην εκπαίδευση. Η υποστήριξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν εμφανίζονται οι πρώτες δυσκολίες. Αν ένα ζευγάρι αναζητήσει βοήθεια μόνο όταν κάθε συζήτηση έχει γίνει καβγάς, η συνεννόηση έχει ήδη δυσκολέψει πολύ.

Γι’ αυτό προτείνει ισχυρότερες κοινωνικές υπηρεσίες, με ανθρώπους που μπορούν να εξετάσουν την κατάσταση της οικογένειας και να βοηθήσουν πριν παγιωθεί η αντιδικία. Η έμφαση στην έγκαιρη παρέμβαση συνδέεται με την κριτική του σε μια αντιμετώπιση που επικεντρώνεται στους δικαστικούς φακέλους, ενώ η καθημερινή σχέση των γονέων με το παιδί περνά σε δεύτερη μοίρα.

Εδώ εμφανίζεται και μια πραγματική διαφωνία. Ο Terry Hatziieremias αντιμετωπίζει με επιφύλαξη τη διεύρυνση της κρατικής παρέμβασης στην οικογενειακή ζωή και δίνει μεγαλύτερο βάρος στην προσωπική και πνευματική καθοδήγηση. Ο Νίκος Σπιτάλας θεωρεί αναγκαία την οργανωμένη κοινωνική υποστήριξη. Το ερώτημα αφορά τόσο το ποιος παρέχει βοήθεια όσο και τα όρια της αρμοδιότητάς του. Η υποστήριξη μιας οικογένειας χρειάζεται συγκεκριμένο σκοπό και ευθύνη για τον τρόπο που ασκείται.

Συνεπιμέλεια και καθημερινή παρουσία του πατέρα

Η γονική μέριμνα, η επιμέλεια και η κατοικία του παιδιού συχνά χρησιμοποιούνται σαν να σημαίνουν το ίδιο. Αφορούν, όμως, διαφορετικές πλευρές της σχέσης. Η γονική μέριμνα είναι ευρύτερη ευθύνη, ενώ η επιμέλεια αφορά τη φροντίδα και την ανατροφή του παιδιού. Το πού διαμένει και πώς οργανώνεται η επικοινωνία με κάθε γονέα απαιτεί συγκεκριμένες ρυθμίσεις.

Ο νόμος 4800/2021 προβλέπει ως αφετηρία την από κοινού και εξίσου άσκηση της γονικής μέριμνας μετά τον χωρισμό. Αυτό δεν σημαίνει αυτόματη κατανομή της διαμονής σε ίσα χρονικά διαστήματα. Η ρύθμιση κρίνεται με βάση το συμφέρον του παιδιού, με δυνατότητα διαφορετικής συμφωνίας ή δικαστικής απόφασης.

Ο Νίκος Σπιτάλας υποστηρίζει την εναλλασσόμενη κατοικία και την ισότιμη συμμετοχή στην ανατροφή. Κατά την άποψή του, μια αλλαγή στη νομοθετική διατύπωση έχει περιορισμένη αξία όταν ο ένας γονέας εξακολουθεί να βρίσκεται στο περιθώριο της καθημερινής φροντίδας. Η κριτική του αφορά τη διαφορά ανάμεσα στην αναγνώριση ενός δικαιώματος και στη δυνατότητα να το ασκήσει κανείς.

Η πιο συγκεκριμένη εικόνα έρχεται από τη δική του ζωή. Περιγράφει ότι τάιζε τα παιδιά του με μπιμπερό, άλλαζε πάνες και τα έβγαζε βόλτα. Θυμάται πως τέτοιες συμπεριφορές αντιμετωπίζονταν κάποτε ως ασυνήθιστες για έναν πατέρα. Ο ίδιος τις θεωρεί μέρος της ευθύνης που είχε αναλάβει.

Το παράδειγμα μεταφέρει τη συζήτηση από τις γενικές διακηρύξεις στη φροντίδα που επαναλαμβάνεται κάθε μέρα. Για έναν πατέρα που ζητά περισσότερο χρόνο με το παιδί του, αυτός ο χρόνος περιλαμβάνει δουλειές, υποχρεώσεις και κούραση. Η ουσιαστική συμμετοχή προϋποθέτει διαθεσιμότητα και συνέπεια, και πριν και μετά τον χωρισμό.

Στη συζήτηση διατυπώνεται επίσης ισχυρή δυσπιστία απέναντι στη δικαστική αντιπαράθεση. Η αναζήτηση συνεννόησης, ωστόσο, δεν καταργεί την ανάγκη νομικής προστασίας όπου απαιτείται. Ο ίδιος ο νόμος εξαιρεί τις περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας από την προβλεπόμενη προσφυγή σε διαμεσολάβηση. Η ασφάλεια δεν μπορεί να εξαρτάται από την προθυμία των δύο πλευρών να συμφωνήσουν.

Τι χρειάζεται προσοχή όταν μιλάμε για τα παιδιά του διαζυγίου

Η ανησυχία για τις συνέπειες ενός χωρισμού στα παιδιά είναι κεντρική στην τοποθέτηση του Νίκου Σπιτάλα. Η παρουσίασή τους ως περίπου προδιαγεγραμμένης πορείας προς σοβαρά προβλήματα, όμως, αδικεί και τα παιδιά και την πραγματική δυσκολία που χρειάζεται να αντιμετωπιστεί.

Υπάρχει μια βασική διάκριση στην ανάγνωση οποιασδήποτε σχετικής στατιστικής: ακόμη και αν μια έρευνα εντόπιζε πολλά παιδιά χωρισμένων γονέων μέσα σε μια ομάδα ανηλίκων με παραβατική συμπεριφορά, αυτό δεν θα σήμαινε ότι τα περισσότερα παιδιά χωρισμένων γονέων εμφανίζουν παραβατικότητα. Το δείγμα και το ερώτημα της έρευνας αλλάζουν το συμπέρασμα.

Η Αμερικανική Ακαδημία Ψυχιατρικής Παιδιών και Εφήβων επισημαίνει ότι τα παιδιά μπορεί να αισθανθούν φόβο, σύγχυση ή ευθύνη για τον χωρισμό. Τονίζει επίσης ότι η φροντίδα και η προσοχή των γονέων μπορούν να τα βοηθήσουν να διαχειριστούν την αλλαγή. Χρειάζονται κατανοητές εξηγήσεις, διαβεβαίωση ότι δεν φταίνε και αποφυγή συζητήσεων που τα φορτώνουν με τα παράπονα των ενηλίκων.

Έτσι, η ερώτηση γίνεται πιο χρήσιμη: τι συμβαίνει στο συγκεκριμένο παιδί και ποια υποστήριξη χρειάζεται; Η συμπεριφορά του, οι δυσκολίες του και οι σχέσεις του αξίζουν προσοχή χωρίς να αντιμετωπίζονται ως αναπόφευκτη συνέπεια της οικογενειακής του κατάστασης.

Η απομάκρυνση από έναν γονέα και την οικογενειακή ιστορία

Ο Νίκος Σπιτάλας χρησιμοποιεί τον όρο γονική αποξένωση για να περιγράψει καταστάσεις στις οποίες ένα παιδί απομακρύνεται από τον έναν γονέα μέσα στη σύγκρουση των ενηλίκων. Παρότι η δραστηριότητά του επικεντρώνεται στα δικαιώματα των πατέρων, αναγνωρίζει ότι μπορεί να απομακρυνθεί και η μητέρα. Η συμπεριφορά χρειάζεται να εξετάζεται ανεξάρτητα από το φύλο εκείνου που την ασκεί.

Στον όρο χρειάζεται ακρίβεια. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δεν περιλαμβάνει τη γονική αποξένωση ως αυτοτελή διάγνωση στο ICD-11. Αναγνωρίζει ότι υπάρχουν προβλήματα στη σχέση παιδιού και φροντιστή, αλλά θεωρεί ότι ο συγκεκριμένος όρος συνδέεται με δικαστικά συμφραζόμενα. Η χρήση του δεν αρκεί για να εξηγήσει κάθε περίπτωση διακοπής επικοινωνίας.

Στο επίπεδο της οικογενειακής ζωής, η απώλεια επαφής μπορεί να αφορά περισσότερα πρόσωπα από τον έναν γονέα. Ο Νίκος Σπιτάλας μιλά για παππούδες, γιαγιάδες και συγγενείς που χάνονται από την καθημερινότητα ενός παιδιού. Αναφέρεται στη δική του οικογενειακή καταγωγή και στην ιστορία των προγόνων του, για να εξηγήσει γιατί θεωρεί αυτή τη συνέχεια σημαντική.

Μέσα από τέτοιες σχέσεις ένα παιδί γνωρίζει ανθρώπους, τόπους και οικογενειακές διαδρομές που δεν χωρούν στο πρόγραμμα μιας σύντομης επίσκεψης. Η διατήρηση ασφαλών δεσμών με την ευρύτερη οικογένεια είναι μέρος της συζήτησης για τη ζωή του μετά τον χωρισμό. Δεν αρκεί να υπολογίζονται μόνο οι ώρες που περνά με κάθε γονέα.

Οι κατηγορίες μπροστά στο παιδί και το παράδειγμα των ενηλίκων

Μια από τις πιο άμεσες ερωτήσεις της συζήτησης αφορά την καθημερινή συμπεριφορά: είναι σωστό ένας πατέρας να κατηγορεί τη μητέρα μπροστά στο παιδί; Η απάντηση του Νίκου Σπιτάλα είναι αρνητική. Το ίδιο κριτήριο αφορά και τη συμπεριφορά της μητέρας απέναντι στον πατέρα.

Για να τηρηθεί αυτό το όριο χρειάζεται αυτοέλεγχος, ιδιαίτερα τη στιγμή της έντασης. Ο ίδιος επιμένει στη δυνατότητα να καθυστερήσει κάποιος την αντίδρασή του, να σκεφτεί τι πρόκειται να πει και να μην αφήσει τον θυμό να καθορίσει τη συζήτηση. Η εκπαίδευση των γονέων, όπως την αντιλαμβάνεται, περιλαμβάνει τέτοιες δεξιότητες, πολύ πιο συγκεκριμένες από μια γενική προτροπή να είναι όλοι καλοί γονείς.

Η ευθύνη του παραδείγματος επανέρχεται όταν η κουβέντα φτάνει στα κινητά. Ο Νίκος Σπιτάλας περιγράφει μια οικογένεια που παρατήρησε σε εστιατόριο: τέσσερις άνθρωποι στο ίδιο τραπέζι, ο καθένας απορροφημένος στη δική του οθόνη. Είναι μια προσωπική παρατήρηση, με την οποία θέτει το ζήτημα της επικοινωνίας όταν οι άνθρωποι βρίσκονται μαζί αλλά η προσοχή τους είναι αλλού.

Η συζήτηση επεκτείνεται στην τεχνητή νοημοσύνη και στις εικόνες ή στα πρόσωπα που μπορούν να δημιουργηθούν ψηφιακά. Ο Terry Hatziieremias αποφεύγει να δώσει μια πρόχειρη καθολική απάντηση υπέρ της απαγόρευσης και ζητά σοβαρή μελέτη με τη συμμετοχή διαφορετικών ειδικοτήτων. Η ανησυχία για τα παιδιά χρειάζεται να οδηγεί σε κατανόηση του προβλήματος και σε συγκεκριμένες επιλογές.

Παραμένει, πάντως, ένα ερώτημα μέσα στο σπίτι: ποια σχέση με την τεχνολογία δείχνουν οι ίδιοι οι ενήλικες; Οι κανόνες που απευθύνονται στα παιδιά γίνονται δυσκολότεροι όταν η συμπεριφορά των γονέων τους αναιρεί καθημερινά.

Το εισόδημα, η στέγη και όσα δεν φαίνονται σε ένα γεμάτο μαγαζί

Η συζήτηση για την οικονομική πίεση ξεκινά από μια διαφωνία. Ο Νίκος Σπιτάλας περιγράφει την εικόνα που βλέπει στην Αλεξανδρούπολη, όπου ζει, και δυσκολεύεται να τη συμβιβάσει με την περιγραφή εκτεταμένης φτώχειας. Ο Terry Hatziieremias αντιτείνει ότι η ορατή κατανάλωση σε μια πόλη δεν αρκεί για να περιγράψει τη θέση όλων των κατοίκων της.

Ένα γεμάτο κατάστημα δείχνει ότι κάποιοι καταναλώνουν εκείνη τη στιγμή. Δεν αποκαλύπτει ποιοι δεν μπορούν να πάνε, πόσοι περιορίζουν άλλα έξοδα ή τι μένει από το εισόδημα ενός νοικοκυριού μετά τη στέγαση. Η προσωπική εικόνα έχει συγκεκριμένα όρια όταν χρησιμοποιείται για ένα ευρύτερο οικονομικό συμπέρασμα.

Η αναφορά του Νίκου Σπιτάλα στη ζωή στη Γαλλία φέρνει τη συζήτηση στα ενοίκια και στις μετακινήσεις. Ένας υψηλότερος ονομαστικός μισθός πρέπει να εξετάζεται μαζί με τα έξοδα που χρειάζονται για να ζήσει και να εργαστεί κάποιος. Για μια οικογένεια που χωρίζει, η οργάνωση δύο σπιτιών κάνει ακόμη πιο συγκεκριμένο το ζήτημα των διαθέσιμων πόρων.

Ο Terry Hatziieremias δίνει βάρος στην παραγωγική δραστηριότητα και στις δυνατότητες των μικρών επιχειρήσεων. Η άνοδος των τιμών των ακινήτων δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα πώς θα αυξηθούν τα εισοδήματα εκείνων που χρειάζονται κατοικία και εργασία.

Η διαφωνία για τη Μαρία Καρυστιανού και τη λειτουργία ενός κινήματος

Η μετάβαση από τη διεκδίκηση ενός κοινωνικού αιτήματος στην πολιτική οργάνωση απασχολεί τον Νίκο Σπιτάλα και μέσα από τη δική του διαδρομή. Συνδέει την ενασχόλησή του με τα ζητήματα των διαζευγμένων γονέων με την προσπάθεια να αποκτήσουν πολιτική εκπροσώπηση άνθρωποι που θεωρούν ότι δεν ακούγονται.

Σε αυτό το πλαίσιο εξηγεί γιατί είχε στηρίξει τη Μαρία Καρυστιανού. Αναγνώριζε στον αγώνα της για τα Τέμπη ένα αίτημα δικαιοσύνης με το οποίο μπορούσε να ταυτιστεί. Περιγράφει ότι επιδίωξε να επικοινωνήσει μαζί της και να προσφέρει την εμπειρία του. Κατά τη δική του αφήγηση, η ανταπόκριση τον απογοήτευσε και τον οδήγησε να αποσύρει τη στήριξή του.

Ο ίδιος διευκρινίζει ότι δεν είχε εγγραφεί ως μέλος. Συνεπώς, πρόκειται για μεταβολή της προσωπικής του πολιτικής υποστήριξης. Η κρίση του για τη συνεργασία και τη λειτουργία της συγκεκριμένης προσπάθειας αποτυπώνει τη δική του εμπειρία και αξιολόγηση.

Ο Terry Hatziieremias δηλώνει διαφορετική θέση: έχει στηρίξει τη Μαρία Καρυστιανού και η επιλογή αυτή δεν αποτελεί λόγο να αποκλείσει την κριτική ενός καλεσμένου. Η διαφωνία παραμένει ανοιχτή μέσα στην εκπομπή. Τη δική του προσέγγιση για τη στήριξη, τις απαιτήσεις και την ανάγκη οργάνωσης έχει αναπτύξει και στο Daily Show της 27ης Οκτωβρίου.

Πέρα από τη συγκεκριμένη πολιτική επιλογή, τίθεται το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο μια συλλογική προσπάθεια ακούει τους ανθρώπους της. Ο Νίκος Σπιτάλας θυμάται ότι δέχτηκε συμβουλές να αφαιρέσει την αναφορά στην ανδρική αξιοπρέπεια από την ονομασία του συλλόγου. Επέλεξε να τη διατηρήσει, ενώ περιγράφει και τη συμμετοχή γυναικών στη διοίκησή του. Η εκπροσώπηση ενός αιτήματος απαιτεί επιλογές για το ποιοι συμμετέχουν και πώς διαμορφώνονται οι αποφάσεις.

Κοινοποίηση άρθρου

FacebookWhatsAppEmailXViber
Χρήσιμοι σύνδεσμοι

Σχετικά επεισόδια

Eleftheros →