Κοινοποίηση άρθρου
Βλέπω στην Ελλάδα ενθουσιασμό για την εκλογή πολιτικών ελληνικής καταγωγής στις Ηνωμένες Πολιτείες και αναρωτιέμαι τι ακριβώς γιορτάζουμε. Το ότι ένας άνθρωπος με ελληνικό επώνυμο κάνει καριέρα στην Αμερική δεν απαντά στο τι υποστηρίζει, ποιες αποφάσεις ψηφίζει και τι σημαίνουν αυτές για την Ελλάδα.
Με ενδιαφέρουν οι θέσεις του για τον πόλεμο, οι σχέσεις του με οργανωμένες ομάδες πίεσης και οι χρηματοδότες της εκστρατείας του. Ο Κρις Πάπας, η Νικόλ Μαλλιωτάκη, ο Γκας Μπιλιράκης και η Ντίνα Τάιτους πρέπει να κρίνονται πολιτικά. Η καταγωγή δεν αρκεί για να συμπεράνουμε ότι τα συμφέροντα που προωθούν ταυτίζονται με τα δικά μας.
Και την ώρα που εδώ συζητάμε ποιον θα χειροκροτήσουμε, στις αγορές η συζήτηση για τη νέα πολιτική ισορροπία έχει ήδη αποκτήσει κόστος. Οι ανησυχίες για την τεχνητή νοημοσύνη και τις επενδύσεις στην υποδομή της έφεραν ισχυρές πιέσεις στις μετοχές τεχνολογίας.
Η ελληνική καταγωγή δεν υποκαθιστά την πολιτική κρίση
Δεν αρκεί να ακούμε ότι κάποιος είναι Δημοκρατικός και επομένως προοδευτικός, ή Ρεπουμπλικάνος και επομένως συντηρητικός. Μέσα στα δύο κόμματα υπάρχουν διαφορετικές τάσεις. Υπάρχουν διαφωνίες για την εξωτερική πολιτική, για το κράτος και για το πώς πρέπει να λειτουργεί η οικονομία.
Η δική μου ένσταση αφορά την ευκολία με την οποία όλες αυτές οι διαφορές εξαφανίζονται μόλις παρουσιαστεί ένας πολιτικός ως «δικός μας». Θέλω να ξέρω τι κάνει όταν φτάνει η ώρα της ψηφοφορίας. Αν στηρίζει μια στρατιωτική βοήθεια, με ποια επιχειρήματα τη στηρίζει; Αν ζητά περιορισμούς σε ένα πανεπιστήμιο ή σε μια επιχείρηση, ποιο πρόβλημα θεωρεί ότι λύνει;
Ο πολίτης στην Ελλάδα έχει αρκετά δικά του προβλήματα για να περιορίζει το ενδιαφέρον του στις επιτυχίες επωνύμων στο εξωτερικό. Η σχέση με την ομογένεια έχει αξία. Για να έχει όμως και πολιτικό περιεχόμενο, χρειάζεται να συζητάμε συγκεκριμένες πράξεις.
Τι δείχνει η περίπτωση του Κρις Πάπας
Η σχέση του Κρις Πάπας με το AIPAC έχει ήδη αποτελέσει θέμα δημόσιας αντιπαράθεσης στις ΗΠΑ. Το New Hampshire Public Radio κατέγραφε τον Αύγουστο του 2026 άμεσες εισφορές 30.000 δολαρίων από το AIPAC και επιπλέον εκατοντάδες χιλιάδες από ιδιώτες δωρητές μέσω διαμεσολάβησής του. Το ρεπορτάζ αφορά τη χρηματοδότηση που περιγράφει μέχρι τότε, όχι τελικό απολογισμό της εκλογής του Νοεμβρίου. Το ρεπορτάζ του NHPR.
Στο ίδιο ρεπορτάζ, ο Πάπας υποστήριζε ότι χρειάζεται επανεξέταση της σχέσης ΗΠΑ και Ισραήλ. Η εκστρατεία του απέρριπτε υπερβολικές αποτιμήσεις της στήριξης που είχε λάβει και τόνιζε ότι το AIPAC λειτουργεί με Αμερικανούς πολίτες. Αυτές οι απαντήσεις αποτελούν μέρος της εικόνας και πρέπει να κρίνονται μαζί με την προηγούμενη στάση του.
Υπάρχει επίσης μια απολύτως συγκεκριμένη κοινοβουλευτική πράξη. Στις 7 Νοεμβρίου 2023 ο Πάπας ψήφισε υπέρ του ψηφίσματος επίπληξης της Ρασίντα Τλάιμπ. Το ψήφισμα αφορούσε δηλώσεις της για την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου και το Ισραήλ. Η ψήφος του καταγράφεται στην επίσημη ονομαστική ψηφοφορία της Βουλής των Αντιπροσώπων. Η ψηφοφορία 622 για το H.Res.845.
Τέτοιες αποφάσεις έχουν πολιτικό βάρος. Προτιμώ να συζητάμε πάνω σε αυτές, γιατί εκεί ο καθένας καλείται να εξηγήσει τι υποστήριξε και γιατί.
Οι εισφορές και οι δαπάνες υπέρ υποψηφίων χρειάζονται σωστή ανάγνωση
Στη χρηματοδότηση μιας αμερικανικής εκστρατείας υπάρχουν διαφορετικές κατηγορίες χρημάτων. Μια εισφορά μπορεί να φτάνει στον υποψήφιο από έναν δωρητή μέσω ενδιάμεσου οργανισμού. Η Ομοσπονδιακή Εκλογική Επιτροπή περιγράφει αυτή τη διαδρομή ως κατευθυνόμενη εισφορά μέσω διαμεσολαβητή. Ο ορισμός της FEC.
Υπάρχουν επίσης ανεξάρτητες δαπάνες, για παράδειγμα για πολιτική διαφήμιση υπέρ ή κατά υποψηφίου, οι οποίες εξ ορισμού δεν συντονίζονται με την εκστρατεία του. Δεν είναι το ίδιο πράγμα με χρήματα που εισπράττει ο ίδιος ο υποψήφιος. Η διάκριση των ανεξάρτητων δαπανών.
Άρα ένα ποσό χρειάζεται περίοδο αναφοράς, προέλευση και κατηγορία. Η χρηματοδότηση μπορεί να εγείρει σοβαρά ερωτήματα πολιτικής επιρροής. Από μόνη της, όμως, δεν αποδεικνύει ότι μια συγκεκριμένη ψήφος αγοράστηκε. Για ισχυρισμό ανταλλάγματος χρειάζονται πρόσθετα στοιχεία.
Η απαίτησή μου για λογοδοσία παραμένει. Όταν ένας πολιτικός ζητά εμπιστοσύνη, οι σχέσεις με τους χρηματοδότες του είναι μέρος της δημόσιας συζήτησης. Η κομματική ταμπέλα ή ένα ελληνικό επώνυμο δεν τον απαλλάσσουν από αυτή την εξέταση.
Η συζήτηση αφορά και τις επαφές στην Ελλάδα
Η δραστηριότητα της Israel Allies Foundation στην Ελλάδα είναι υπαρκτή. Η ίδια η οργάνωση έχει δημοσιεύσει ανακοίνωση για τη δημιουργία κοινοβουλευτικών ομάδων στην Ελλάδα και στην Κύπρο τον Οκτώβριο του 2026, με δηλωμένο στόχο την ενίσχυση των σχέσεων με το Ισραήλ. Η ανακοίνωση της οργάνωσης.
Οι αναφορές στη συνάντηση στην Αθηναϊκή Λέσχη με απασχολούν ακριβώς επειδή θέλω να γνωρίζουμε ποιος συναντά ποιον και με ποια πολιτική ατζέντα. Η ίδρυση μιας ομάδας και η συμμετοχή σε μια εκδήλωση δεν τεκμηριώνουν χρηματισμό. Το ερώτημα προς τα πολιτικά πρόσωπα είναι τι συμφωνίες, θέσεις ή δεσμεύσεις προκύπτουν από αυτές τις επαφές.
Το AIPAC και η Israel Allies Foundation είναι διαφορετικοί οργανισμοί. Η σύγκριση της επιρροής τους δεν επιτρέπει να αποδίδονται στον έναν οι χρηματοδοτικές πρακτικές του άλλου χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία.
Συντηρητική πολιτική σημαίνει και περιορισμό της κρατικής παρέμβασης
Η ήττα των Ρεπουμπλικάνων ανοίγει συζήτηση για το τι εκπροσώπησε τελικά η διακυβέρνηση Τραμπ. Την ερμηνεία μου για την ψήφο τιμωρίας και τον πόλεμο στο Ιράν ανέπτυξα στην ανάλυση της 4ης Νοεμβρίου. Εγώ συνδέω τον συντηρητισμό με περισσότερη ελευθερία και λιγότερη κρατική παρέμβαση. Με αυτό το κριτήριο αντιμετωπίζω και τις προτάσεις για την τεχνητή νοημοσύνη.
Με ανησυχεί η πιθανότητα μια πολιτική αντίδραση στην ταχύτητα της τεχνολογίας να καταλήξει σε εμπόδια που περιορίζουν τη δραστηριότητα και την ανάπτυξη. Για να κριθεί όμως μια πρόταση, χρειάζεται να εξετάζεται τι ακριβώς περιορίζει. Κανόνες για τα κέντρα δεδομένων ή υποχρεώσεις αναφοράς περιστατικών δεν ισοδυναμούν με γενική απαγόρευση της τεχνητής νοημοσύνης.
Στην Ελλάδα εξακολουθώ να θεωρώ αναγκαία τη συσπείρωση και δηλώνω τη στήριξή μου στη Μαρία Καρυστιανού. Έχω εξηγήσει τι περιμένω από μια κοινή πολιτική προσπάθεια. Η συζήτηση για τις αμερικανικές εξελίξεις έχει νόημα και ως αφορμή να εξετάσουμε τις δικές μας επιλογές, χωρίς να περιμένουμε ότι μια ξένη εκλογική νίκη θα οργανώσει κάτι για εμάς.
Η πτώση της τεχνολογίας και το βάρος των προσδοκιών
Στη συνεδρίαση της 5ης Νοεμβρίου οι πιέσεις ήταν μεγάλες. Το Reuters κατέγραψε πτώση περίπου 4,4% για τον S&P 500 και 5,5% για τον Nasdaq, με ιδιαίτερα ισχυρές απώλειες στις τεχνολογικές μετοχές. Το ρεπορτάζ συνέδεε την αναταραχή με την επανεκτίμηση των προοπτικών των επενδύσεων σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης μετά τις εκλογές. Η αποτίμηση της συνεδρίασης από το Reuters.
Οι αγορές αποτιμούν και τις προσδοκίες για τα επόμενα χρόνια. Όταν αυτές αλλάζουν απότομα, η αντίδραση μπορεί να είναι μεγάλη πριν εφαρμοστεί οποιοδήποτε νέο μέτρο. Γι’ αυτό και το συμπέρασμα «έπεσε ο δείκτης, άρα απαγορεύτηκε το AI» δεν περιγράφει όσα συνέβησαν.
Εμένα με ενδιαφέρει η σύνδεση πολιτικής και οικονομίας. Οι αποφάσεις για την τεχνολογία επηρεάζουν επιχειρήσεις, επενδύσεις και ανθρώπους που εργάζονται σε αυτές. Εκεί χρειάζεται προσοχή μετά τους πανηγυρισμούς για την κάλπη: στο περιεχόμενο των μέτρων που θα προταθούν και στο κόστος τους.
